Sunday, May 04, 2008

Bayaning hindi pinanood ang laban sa sariling bayan

Ang larawan sa itaas ay nagpapakita ng kabiguan ng isang idolong nailuklok sa kasikatan. Sa pagkakataong inaakala nating ang isang sikat na artista or celebrity ay awtomatikong papasok at papatok sa pulikta ay nababasag sa ganitong imahe.

Ang 300 na pelikula ay napapailalim sa isang tema ng pagkilala sa abilidad at kapangyarihang umalpas kaysa pag-usapan ang dami. Ang karakter na inihalintulad kay Pacquiao ay maabilidad at matalino sa pagharap sa malaking lupon ng kalaban. Ganito ang bayani. Marahil si Jose Rizal ay pumasa sa mga kategorya hinahanap ng grupong naghahal sa kanya para maging pambansang bayani. Si Pacquiao ay ba ay pumasa sa mga kategorya?

May malaking ‘subalit’ sa ganitong usapan sapagkat, ang magiging tanong ay nasa tamang laban ba si Pacquiao sa nakaraang eleksyon? Hindi. Sinasabing ang mga kababayan niya ay hindi naman nagnais na yakapin din nito ang pulitika. Gusto lamang nilang manatili siya sa boksing, kung saan siya nakilala at nagkaroon ng pagkakataong mabigyan ng pangalan. Hindi maitatangging siya ay dumaan sa hirap at sakit noon gang lahat ay tunkol sa laban para sa sariling kakayanan sa larangan. Nakapagtatakang lamang na nang napansin ng Pilipino ay biglang nabigyan ng patriotikong twist. Ang career life ay nabigyan ng bagong kahulugan.

Tulad ng ating mga napag-usapan papasok tayo sa political economy sa pagsusuri sa katayuan ni Pacquaio bilang isang sinasabing bayani. Ibig nitong sabihin na sa gitna ng kaguluhan at krisis sa aspetong pampulitika, sosyal at pang-ekonomiya, nakakagawa ang mga nasa poder ng kapangyarihan na gumawa ng mga imahe ng bayani. Ang bayani ay inaasam na itaas ang morale ng mga mamamayan sa hirap ng buhay ngayon. Kung ayaw naman natin ng bayani, ang pang-iidolo kay Pacquiao na iniwanan ang pangarap na makatapos ay nagiging katanggap-tanggap na parang dadami pa ang magiging Pacquiao sa Pilipinas. Ang pagpipilit sa pangarap bilang boksingero ay nakatayo pa rin ba sa kagustuhang lamang na mapagaling ang sarili sa larangan? Hindi kundi may kakabit na itong pangarap ng paggaya sa imaheng kinakatawan ni Pacquiao.

Kung bayani si Pacman, naglilingkod ‘para’ sa bayan, ay nararapat siyang mamahal—umupo sa gobyerno. Hindi. Napatunayan nating may pinagmumulan pagpapaliwanag ang kasikatan ng titulo ni Pacman. Masasabi nating false o huwad ang sinasabing patriyotismo na ibinalot sa pangalan nito. Kaya naman ang lohikang maaring naisip niya dahil siya ay bayani ay isang lider na rin siya, ay napatunayan ng walang kinalaman. Ibig sabihin na ang kanyang kabayanihan na pinapalaganap sa midya na alam nating lahat, ay hiwalay sa kategorya ng bayani ng ‘bayan’ na maaring nasa kailaliman pa rin ng ating psyche at kolektibong pagpapahalaga.

Masasabi ring may tampo sa kanya hindi lamang ang kanyang sports fans kundi ang middle class. Maaring sa pagpipili ng iboboto ng mga middle class, ang pinagmumulang kultural na background ni Pacman ay hindi tugma sa mga inaasahang mga palatandaan ng mga tao sa dapat piliin. Si Manny man ay nakakatanggap ng malaking pera, nakapagpatayo ng malaking bahay at namumuhay sa isang mala-konsehal na lifestyle, hindi maitatangging hindi siya bebenta sa kategorya ng talino sa ibang kadidato. Hindi dahil mapanghati ako sa pagkilatis mga mga taong hindi nakapag-aral, ang ibig ko lang sabihin ay hindi basta ganoong kadali itanghal ang isang bayani. Nag-iba man ang katayuan niya sa pang-ekonomikong aspeto, sa larangan ng labanan sa kultural na arena, hindi siya makakaasa.

Kung si Pacquiao man ay napaniwalang siya ay bayani, na gayun din ang mga Pilipino na malakihang nakumbinse sa gitna ng mga nakababahalang kaganapan, masasabi na nating mababaw ang pinag-uugatan nito. Subalit gayun na lamang ang ating pagkainis sa kanyang pagtakbo at pagtawa sa kanyang pagkatalo, siya rin ay biktima sa partikular na paraan, malay man siya nito o hindi dahil siya ay binibentang komoditi hindi lamang ng gobyerno para gawing carebear sa pagkabahala sa lipunan, kundi ng Nike at mga naglalakihang korporasyon sa bansa. Ang isang celebrity ay hindi na talagang kumikita sa awards dahil sa galing lamang kundi sa promotions at advertisement. Ito ay kakayanan ni Manny na makapag-anyaya magbenta ng patritikong mga produkto, dahil sa pagbabahid niya dito ng patriyotiko aura.

No comments: